Ο Αρχαιολογικός Χώρος του Μυστρά εγγράφηκε στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς κατά τη διάρκεια της 13ης Συνόδου της UNESCO που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι (11–15 Δεκεμβρίου 1989). Η ένταξη βασίστηκε στα κριτήρια επιλογής (ii), (iii) και (iv).
Property | Mystras |
State Party | Greece |
Id. N° | 511 |
Date of inscription | 1989 |
Εγγραφής – Κριτήρια
Ο Μυστράς ιδρύθηκε και άκμασε κατά τους τελευταίους αιώνες της βυζαντινής αυτοκρατορίας διατηρώντας στενές πολιτικές και πνευματικές σχέσεις με την πρωτεύουσα της, την Κωνσταντινούπολη. Οι επιδράσεις των σχέσεων αυτών αντανακλώνται σε όλες τις εκφάνσεις του υλικού και πνευματικού του πολιτισμού, καθώς και της τέχνης του.
Στο Μυστρά συναντάμε μία τέχνη αυθεντική και δημιουργική, που μόνο ένα ακμαίο καλλιτεχνικό κέντρο θα μπορούσε να αναπτύξει. Σημαντική είναι και η πνευματική παραγωγή, την οποία κληροδότησαν στον παγκόσμιο πολιτισμό σπουδαίοι λόγιοι που έζησαν στην απομακρυσμένη από το κέντρο βυζαντινή πόλη, όπως ο μητροπολίτης Λακεδαιμονίας Νικηφόρος Μοσχόπουλος, ο ηγούμενος της μονής Βροντοχίου Παχώμιος, ο Μανουήλ Τζυκανδύλης και πολλοί άλλοι, και ανάμεσά τους η εξέχουσα μορφή του νεοπλατωνιστή φιλοσόφου Γεώργιου Γεμιστού Πλήθωνα.
Η καστροπολιτεία αποτελεί το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα μεσαιωνικής πόλης στην Ελλάδα. Η αυθεντικότητα και η καθαρότητα της καλλιτεχνικής της παραγωγής και το γεγονός της πολύ καλής διατήρησης των κτισμάτων και του πολεοδομικού ιστού της πόλης, την καθιστούν ένα μνημειακό σύνολο, το οποίο αξίζει να συμπεριληφθεί στις πρώτες θέσεις του Κατάλογου της Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
Κριτήριο ii: Ο Μυστράς αποτελεί ένα εξέχον αρχιτεκτονικό σύνολο, τα πρότυπα του οποίου πρέπει να αναζητηθούν στην πρωτεύουσα της βυζαντινής αυτοκρατορίας, την Κωνσταντινούπολη, αλλά και στην τοπική παράδοση της λεγόμενης «Ελλαδικής Σχολής». Αναγνώσιμες είναι, ωστόσο, και επιρροές από τη Δύση. Η ζωγραφική των ναών, αντανακλά την ποιότητα και τον εκλεκτικισμό της κωνσταντινοπολίτικης τέχνης, αφήνοντας να διαφανούν και αντίστοιχες πολιτικές και πνευματικές σχέσεις. Παράλληλα, ενσωματώνει στοιχεία της υστερογοτθικής τέχνης, αποτέλεσμα των επαφών, πολιτικών και οικονομικών, που ανέπτυξε η αυτοκρατορία με τη Δύση κατά τον 14ο και 15ο αιώνα. Η ανάδειξη του Μυστρά σε πρωτεύουσα του δεσποτάτου του Μορέως, μιας μεγάλης πολιτικής και διοικητικής ενότητας που εκτείνεται σχεδόν σε όλο το εύρος της Πελοποννήσου, και η λειτουργία του ως τόπου καλλιέργειας των γραμμάτων και των τεχνών, θα ασκήσει επίδραση στην εξέλιξη της τέχνης του δεσποτάτου και ευρύτερα της βυζαντινής και μεταβυζαντινής καλλιτεχνικής παραγωγής. Εξέχουσες πνευματικές προσωπικότητες με αφετηρία τον Μυστρά θα αφυπνίσουν το ενδιαφέρον της Δύσης για την ερμηνεία της πλατωνικής φιλοσοφίας και τη μελέτη των αρχαίων ελληνικών γραμμάτων γενικότερα, συμβάλλοντας στο φαινόμενο που λέγεται Αναγέννηση.
Κριτήριο iii: Ο Μυστράς αποτελεί μοναδικό παράδειγμα βυζαντινού αρχιτεκτονικού συνόλου, έκφραση ακμάζουσας αστικής κοινωνίας, που ως πολιτικό και διοικητικό κέντρο επαρχίας του βυζαντινού κράτους αναδείχθηκε σε μοναδική εστία πνεύματος, πολιτισμού και τέχνης.
Κριτήριο iv: Ο Μυστράς αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα μιας καλά σωζόμενης οχυρωμένης υστεροβυζαντινής πόλης με επιμελημένη χωροταξική οργάνωση, τριπλή οχύρωση με το κάστρο-ακρόπολη στην κορυφή του λόφου και δύο οχυρωματικούς περιβόλους χαμηλότερα, και τον πολεοδομικό ιστό της πόλης, με οικίες, ναούς και μοναστήρια, καθώς και κατασκευές που συνδέονται με την κυκλοφορία, την ύδρευση, την αποχέτευση, την εμπορική και βιοτεχνική δραστηριότητα. Στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική εφαρμόζονται ποικίλοι αρχιτεκτονικοί τύποι, με κυρίαρχο το λεγόμενο «μικτό τύπο του Μυστρά». Εύγλωττη μαρτυρία της υψηλής ποιότητας ζωής των κατοίκων του Μυστρά αποτελούν το μεγαλοπρεπές συγκρότημα των Παλατιών, ένα από τα ελάχιστα σωζόμενα βυζαντινά ανάκτορα, τα επιβλητικά αρχοντικά και οι αστικές οικίες
